Swarovski ST Balance 14-35x50 (rechte inkijk): prijs € 3420,- ; AT Balance 18-45x65 (schuine inkijk): € 3620,-
Het gonsde al van de geruchten, maar het nieuwe speeltje van Swarovski is nu echt uit. De Swarovski Balance is de toepasselijke naam voor hun telescoop met beeldstabilisatie. Maakt die de verwachtingen waar? En hoe verhoudt hun versie met rechte inkijk zich tot de Kite APC 60 ED, de eerste breed beschikbare telescoop met beeldstabilisatie?
Er wordt momenteel flink gezweet in de optiekbranche, dat kan niet anders. Vorig jaar schreef ik op deze site een recensie over de Kite APC 60 ED (17-35x), een telescoop met beeldstabilisatie. Het is dé revolutie in de telescoopbranche en de andere merken kunnen daarom eigenlijk niet achterblijven. Voor de voordelen van een gestabiliseerde telescoop verwijs ik naar die recensie. Dat de Swarovski Balance nu al is verschenen kwam voor mij toch een beetje als verrassing. Zaten ze Kite al op de hielen, of zijn de ontwikkeling en productie versneld omdat Kite de eerste klap uitdeelde? Hoe dan ook zullen ze zich bij Leica en Zeiss – en in hun kielzog alle middenklassers – achter de oren krabben. Kan Swarovski het karretje aanhaken, of het zelfs overnemen van Kite?
Als marktleider schept Swarovski verwachtingen. De stevige prijs voor de Balance (ca. 50% duurder dan de Kite; bovendien kan hun oculair ook als 25-50x op hun modulaire 80mm scope gebruikt worden) doet dat ook. Als excursie- en reisleider gebruik ik de Swarovski ATS 65 (want dan is een kantelbare telescoop met schuine inkijk vereist) en voor (zee)trek, stelten etc. hun optisch geweldige STX 95. Ik heb daarnaast ook de Kite APC en heb daar inmiddels een klein jaar ervaring mee. Die heeft zich ruim bewezen op de momenten dat een statief niet handig is om mee te zeulen en tijdens privéreizen waarbij er geen deelnemers door mijn scope hoeven kijken (want dan is een rechte inkijk niet goed bruikbaar). Met goede ervaringen met beide merken ben ik dus benieuwd hoe de nieuwe Swaro zich tot de Kite verhoudt. Ik heb de Balance daarvoor een kleine dag te leen van Ringfoto Den Haag.
Links de Swarovski ST Balance, rechts de Kite APC 60 ED. (Vincent van der Spek)
Om met de deur in huis te vallen: het is een gemengde ervaring.
Opvallend genoeg is de Balance zowel in een straight (rechte inkijk) als een duurder angled (schuine inkijk) model verkrijgbaar. In feite zijn het twee verschillende telescopen. De angled heeft een lens van 65mm met een vergroting van 18-45x, de straight is een 14-35x met een opening van 50mm. De reden dat er een angled versie is, ontgaat mij bij een gestabiliseerde telescoop overigens een beetje. Het lijkt mij persoonlijk helemaal niet handig kijken vanuit de hand. Een groot voordeel van angled - ooit een geweldige innovatie van de Oostenrijkers - doet hier geen opgeld: de Balance kan op statief niet gekanteld worden. Ik test alleen de straight en veel van wat hieronder staat geldt mogelijk niet voor de angled. Goed, de rechte inkijk houdt zoals vermeld fijn vast, maar Swarovski verkoopt (nog?) geen handstatiefje. Uit ervaring weet ik dat dit echt een aanrader is. Gelukkig is gekozen voor een standaard formaat schroefdraad, dus past het statiefje van Kite. Iedereen die de Swaro heeft, of wil aanschaffen kan in ironisch genoeg bij de concurrent terecht voor een carbon handstatiefje.
Hoewel het een kleine telescoop is die makkelijk in een tas past, is het met 1275 gram geen absolute lichtgewicht. Swarovski heeft natuurlijk een scherp oog voor design en ergonomie. Ook deze pakt lekker beet (daarover zo meer). Het uiterlijk is toch óók even wennen, want als de 95 en de 115mm in de niet zo correcte vogelaarsvolksmond fat lady worden genoemd, dan is dit toch wel de fat baby. De Balance ziet er een beetje uit als een mollige STC, hun kleine reistelescoopje. Dat wat plompe uiterlijk en het gewicht zijn overigens logisch, want de accu moet nu eenmaal verwerkt worden en daar krijg je geen slank, licht scoopje van. De 2cm langere Kite weegt een ons meer (1375 gram). De angled versie van de Balance weegt overigens nog weer wat meer, 1470 gram.
Het oculair heeft met 30mm een bredere opening dan de Kite (25mm). Daarentegen is de objectiefdiameter van de Kite met 60 mm weer breder ten opzichte van de 50 mm van de Swarovski (de angled heeft dus 65mm). Dat zou uit moeten maken in omstandigheden met slecht licht, hoewel ik dat niet heb kunnen vergelijken met het stralende weer op de testdag. De Balance doet wat ie belooft: je kunt er goed mee uit de hand kijken. Als ik beide merken naast elkaar houd, vallen me twee dingen op. Allereerst stabiliseert de Kite net wat meer/beter, ik ervaar net wat meer stabiliteit. Daarnaast corrigeert de Balance bij iedere beweging een klein beetje. Ik zie daarmee regelmatig een soort van microschokjes, heel even maar. Misschien valt het anderen niet zo op, maar die ben ik niet gewend van de Kite. Ik vind het een net wat onrustiger beeld geven. De Kite ‘golft’ meer bij beweging en voelt voor mij daarom vloeiender. Ik test de Balance op een windarme, zonnige dag en dus niet in extremere omstandigheden. Van de Kite weet ik dat ik met storm of op zee tijdens pelagics een stabiel beeld behoud. Hoe stabiel de Balance in dit soort extreme situaties is blijft voor mij een vraag.
Hoewel wat plomp, ligt de ST Balance goed in de hand. (Vincent van der Spek)
Optisch kom ik bij het allergrootste pluspunt. Ik ben onder de indruk van de beeldbreedte voor zo'n klein model. Verrassend goed. Deels is dat te verklaren omdat de basisvergroting wat kleiner is dan van de Kite (14x om 17x), maar niet volledig. Het beeld is, zoals we wellicht allemaal verwachten en misschien ook wel eisen van deze producent, echt helder en scherp, zeker in de laagste vergroting. Er is iets randonscherpte, maar soit. De Balance kan iets dichterbij scherpstellen, ca. 3.4 meter vs. 4.2 meter voor de Kite. In de praktijk gebruik je geen telescoop op zulke korte afstanden, dus beide voldoen prima. De Kite is ook echt helder, maar net als ik besluit dat de scherpte van de Balance beter is, gebeurt er iets onverwachts. Op ca. 300 meter zit een groep meeuwen, overbelicht door de zon in de rug. Door de Balance zie ik een eerste-winter Zilvermeeuwachtige vogel met zeer opvallend oranjeroze gekleurde poten. Het springt er echt uit, een vogel om beter te checken dus. Ik til nu ook de Kite op en zie direct dat de meeuw ook roze op de kop heeft. Vuil dus. Ik kijk weer door de Swarovski en het roze op de kop is weg. En weer terug: prima te zien met de Kite. Huh? Bij de Balance valt dit dus weg in dit felle zonlicht! Pas bij langer en intensiever kijken terwijl ik al weet wat ik zoek, zie ik het met enige moeite ook door de Balance. De kleurweergave/ het kleurcontrast is in elk geval in deze lichtomstandigheden toch wel onverwacht beter bij de Kite.
Een tegenvaller van de Balance: op ca. 300 meter afstand was het roze in de nek bij deze Zilvermeeuw Larus argentatus met fel ruglicht niet te zien, maar met de Kite wel. (Vincent van der Spek)
Het opvallendste minpunt aan de Balance is het scherpstelmechanisme. Het valt echt op hoeveel ik moet draaien om vogels scherp te krijgen. Als ik op de voorgrond een vogel bekijk en vervolgens een vogel 20 meter daarachter, moet ik de scherpstelring echt een heel eind ronddraaien. Er zijn meerdere polsbewegingen voor nodig, zeker voor vogels die wat dichterbij zitten. Het is lang geleden dat ik een scoop in handen heb gehad die zo veel draaibewegingen nodig had. Vanuit de hand is dat nog eens extra onhandig. De Kite hoef ik daarentegen telkens maar een klein stukje te verdraaien. Zij hebben dit echt veel beter voor elkaar. Dit lijkt me een serieus nadeel bij pak 'm beet (zee)trek, het zoeken van een rover in de lucht of bij het kijken van stelten, waarbij je veel wisselt van focusafstand.
Een ander pluspunt van de Kite ten opzichte van de Balance is de batterij. Die heb ik uitvoerig getest op stormdagen waarbij ik nergens volledig uit de wind kon zitten. Aan het einde van een zeetrekdag – van zonsopkomst tot zonsondergang – is het lampje van mijn Kite dan nog gewoon groen. En dan doe ik er rustig de hele volgende dag ook nog mee. Kite adverteert met 36 uur en dat lijkt goed te kloppen. De avond voor de testdag laad ik beide telescopen volledig op. Aan het einde van de nacht zet ik ze – als ik even wakker ben – vast aan. Ik laat ze vervolgens tijdens de testdag aan staan. Later in de middag staat de Balance op oranje, maar de Kite nog op groen. De batterijduur van de Balance is beperkt (12 uur). Met de Kite heb ik eigenlijk nooit batterijenstress, wat ook op reis ideaal is. Waar ik zelf ook geen fan van ben is de uniek gevormde batterij in de Balance, alleen verkrijgbaar bij Swarovski. Een dagje normaal gebruik kan de Swarovski prima aan, maar ik raad voor lange dagen en vakanties echt een reservebatterij aan. Opladen gaat met een externe lader. Dat doet wat mij betreft archaïsch aan. De Kite heeft een USB-C poort op de telescoop, die kun je direct met een telefoonkabel opladen. Ik heb de afgelopen jaren juist zo veel mogelijk apparaten met losse laders (lampen, hoofdlampen, laserpointers et cetera) vervangen door alternatieven die je direct kunt op laden. Weg met al die laders, zeker op reis nogal onhandig.
Voor deze telescoop geldt dat als Swarovski de eerste was geweest, ik hier de loftrompet had gestoken over een fenomenale innovatie, met daarnaast aandacht voor de minpunten die doorontwikkeld moeten worden. Maar ze zijn niet de eerste, ze zijn hier volgend. Als de marktleider van de optiekbranche met hun antwoord op een innovatie komt waarin ze niet de eerste zijn, en dat antwoord is ook nog stevig duurder dan het alternatief, dan schept dat verwachtingen. In dat licht ben ik, ondanks de sterke kanten die deze scoop ook heeft, eerlijk gezegd wat teleurgesteld. Dus kunnen ze hun karretje aanhaken? Zeker. Nemen ze duidelijk de leiding? Ik vind van niet. Voor ons vogelaars is dat ook goed nieuws: er valt op de markt voor gestabiliseerde telescopen ook echt wat te kiezen.
Pluspunten
- Stabilisatie. Je kunt er goed mee uit de hand kijken maar ook vanaf statief een groot voordeel.
- Het design is goed, ligt lekker in de hand.
- Opvallend breed beeld voor zo’n kleine telescoop.
- De beeldkwaliteit is over het algemeen goed: helder en scherp (maar zie ook minpunten).
- Compact, makkelijk mee te nemen in een rugzak. Met rechte inkijk is de telescoop iets lichter dan de Kite, maar de angled versie is weer zwaarder dan die laatste.
Minpunten
- Een erg matig scherpstelmechanisme: je moet opvallend veel draaien.
- Optisch twijfels over de natuurlijke kleurweergave in moeilijke omstandigheden.
- Stabiel zeker, maar concurrent Kite is nog stabieler.
- De batterijduur is beperkt en een losse oplader is niet van deze tijd.
- De prijs: ca. 50% duurder dan concurrent Kite (bij Kite kan het oculair bovendien op hun modulaire 80mm telescoop gebruikt worden).
- 10 jaar garantie (30 jaar bij Kite).
Vincent van der Spek

